...که سودها کنی ار این سفر توانی کرد(2)

نخستین محلی که رفتیم موزۀ «کاریز» بود. کاریز همان است که ما در ایران به نام قنات می شناسیم. جای شگفتی نیست که در چین این سامانۀ بسیار هوشمندانۀ آبرسانی در محیط های گرم و خشک را به نام شین جیان می شناسند. زیرا بنا بر محاسبات، طول حفاری این سامانه در شین جیان 60 هزار کیلومتر، یعنی بیش از 10 برابر طول دیوار چین است. از این رو کارشناسان قنات (کاریز) در چین آن را «دیوار زیر زمینی چین» می نامند.

با تماشای ابزار بسیار ابتدایی که برای حفاری چاه ها و کانال های رابط آنها و جهت یابی و روشنایی، در موزۀ کاریز تورفان به نمایش گذاشته شده، می توان به همت والای مردمان آن روزگار و عظمت کاری که کرده اند، پی برد. این شگفتی را نمایی هوایی از بخشی از چاه های قنات تکمیل می کند.

موزۀ کاریز از چند قسمت عمده تشکیل شده است. همچون بسیاری از موزه های دیگر در چین، این موزه نیز از یک بازار مکاره که در آن کالاهای سوغاتی به فروش می رسد، شروع می شود و به یک بازار دیگر از همین نوع ختم می شود که در ضمن خروجی موزه نیز محسوب می شود.