نگاهی به دلایل آزادی خبرنگار ایرانی - آمریکایی توسط ایران

رکسانا صابری خبرنگار ایرانی- آمریکایی که به اتهام جاسوسی در ایران دستگیر و محاکمه شده بود روز 21 اردیبهشت آزاد شد. با توجه به اینکه وکیل او دو روز بعد اظهار داشت که دادگاه ایران اتهام او را به جاسوسی وارد می داند، تحلیلگران بر این باورند که آزاد کردن صابری از سوی ایران در حال حاضر پاسخی به تغییر سیاست دولت آمریکا درباره ایران است و نیز با رقابت های کنونی انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران نیز ارتباط نزدیکی دارد.

رکسانا صابری 32 ساله در آمریکا متولد شده و تابعیت ایرانی و آمریکایی دارد. شش سال پیش، او به عنوان خبرنگار برای رسانه هایی چون «بی بی سی» انگلیس و «ان پی آر» آمریکا کار می کرد. در ژانویه سال جاری، نیروهای امنیتی ایران صابری را به علت نداشتن مجوز خبرنگاری بازداشت کردند و در آوریل سال جاری، دادگاه ایران او را به اتهام جاسوسی به 8 سال زندان محکوم کرد. در روز 20 اردیبهشت، دادگاه تجدید نظر ایران این پرونده را بازنگری کرده و دو روز بعد ارتکاب صابری به جاسوسی را تأیید کرد ولی حکم او را از 8 سال زندان به دو سال زندان با تعلیق به مدت پنج سال کاهش داد. بعد از ظهر همین روز، صابری از زندان آزاد شد.

آزادی رکسانا صابری واکنش مثبت جامعه بین المللی را در پی داشت. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل 22 اردیبهشت از حل مطلوب این مساله ابراز خرسندی کرد. رابرت گیبز، سخنگوی کاخ سفید نیز 21 اردیبهشت اظهار کرد که باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا از آزادی صابری خرسند است و آمریکا از برخورد انسان دوستانه ایران استقبال می کند.

تحلیلگران بر این باورند که پرونده صابری یک پرونده قضایی معمولی نیست و دولت ایران در برخورد با این پرونده ملاحظات سیاسی را در نظر گرفته است.

نخست اینکه ایران امیدوار است با این اقدام «تغییر» سیاست آمریکا درباره ایران را پاسخ دهد. دولت اوباما پس از رسیدن به قدرت بارها اعلام کرده است که در سیاست های خود درباره ایران بازنگری خواهد کرد. مقامات ایران نیز از تغییر سیاست آمریکا استقبال کرده اند. بسیاری این را نشانگر علایمی از شکستن بن بست 30 ساله روابط ایران و آمریکا می دانند. آزاد کردن صابری با شرایط تشنج زدایی از روابط دو کشور منطبق است.

دوم اینکه ایران امیدوار است آمریکا در مقابل آزاد کردن صابری، هر چه زودتر درباره آزادی 5 دیپلمات ایرانی بازداشت شده توسط آمریکا اقدام مثبتی انجام دهد. در ژانویه سال 2007، ارتش آمریکا در عراق با اعزام 3 بالگرد، به کنسولگری ایران در اربیل حمله کرد و 15 نفر از جمله 5 دیپلمات ایرانی را بازداشت کرد. برخی از رسانه های گروهی گزارش کردند که دو هفته پیش، یک دیپلمات عالی رتبه اروپا با نامه دولت ایران به آمریکا سفر کرده و در این زمینه میانجیگری کرده است. سخنگوی وزارت دفاع آمریکا نیز چندی پیش اعلام کرد که 15 فرد بازداشت شده از جمله 5 دیپلمات ایرانی را به مقامات عراق تحویل خواهد داد. بدیهی است که آزاد کردن صابری برای آزادی هر چه سریع تر 5 دیپلمات ایرانی سودمند است.

افزون بر این، آزاد کردن صابری با انتخابات آینده ریاست جمهوری ایران نیز ارتباط نزدیکی دارد. آزاد کردن صابری در این موقعیت در رقابت انتخاباتی احمدی نژاد رییس جمهور کنونی ایران تأثیر مثبتی خواهد داشت. اکنون چهار نامزد ریاست جمهوری از جمله احمدی نژاد رییس جمهور کنونی، میر حسین موسوی نخست وزیر پیشین، مهدی کروبی رییس پیشین مجلس و محسن رضایی فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نامزدهای اصلی ریاست جمهوری آینده ایران هستند. سه نامزد دیگر بارها از سیاست خارجی احمدی نژاد انتقاد کرده و خواستار کاهش تشنج در روابط با آمریکا شده اند. احمدی نژاد در پرونده صابری به درخواست باراک اوباما پاسخ مثبت داده که این امر در کاهش انتقادات رقبای او سودمند بوده و نیز علایمی به آمریکا است که نشان می دهد احمدی نژاد طرفی است که انتخاب مجدد او مانع گفتگوی بین دو کشور نخواهد بود.

با وجود آنکه مساله پرونده صابری تقریبا به پایان رسیده، اما روند سیاسی که در جریان این مساله پیش آمد، مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. پیشبرد روابط آمریکا و ایران و تغییر اوضاع داخلی ایران کماکان قابل توجه است.